صداي سخن عشق


سَمِعْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ يَقُولُ 
أَيُّهَا النَّاسُ اعْلَمُوا أَنَّ كَمَالَ الدِّينِ طَلَبُ الْعِلْمِ وَ الْعَمَلُ بِهِ أَلَا وَ إِنَّ طَلَبَ الْعِلْمِ أَوْجَبُ عَلَيْكُمْ مِنْ طَلَبِ الْمَالِ إِنَّ الْمَالَ مَقْسُومٌ مَضْمُونٌ لَكُمْ قَدْ قَسَمَهُ عَادِلٌ بَيْنَكُمْ وَ ضَمِنَهُ وَ سَيَفِي لَكُمْ وَ الْعِلْمُ مَخْزُونٌ عِنْدَ أَهْلِهِ وَ قَدْ أُمِرْتُمْ بِطَلَبِهِ مِنْ أَهْلِهِ فَاطْلُبُوهُ.
اى مردم بدانيد كمال دين طلب علم و عمل بدانست، بدانيد كه طلب علم بر شما از طلب مال لازم‏تر است، زيرا مال براى شما قسمت و تضمين شده. عادلى آن را بين شما قسمت كرده و تضمين نموده و بشما مي‌رساند ولى علم نزد أهلش نگهداشته شده و شما مأموريد كه آن را از اهلش طلب كنيد، پس آن را بخواهيد.
الكافي، ج‏1، ص 30
صفحه اصلی
صفحه اصلی
توحید: حدیث 6 چاپ ايميل
19 فروردين 1398

الحديث السادس و هو الثامن و الاربعون و ثلاث مائة

عَنْ فَتْحِ بْنِ عبدالله مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ: كَتَبْتُ إِلَى أَبِي‌إِبْرَاهِيمَ(ع) أَسْأَلُهُ عَنْ شَئ مِنَ التَّوْحِيدِ، فَكَتَبَ إِلَيَّ بِخَطِّهِ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الْمُلْهِمِ عِبَادَهُ حَمْدَهُ (الى قوله: و قمع وجوده جوائل الاوهام)

(ثُمَّ زَادَ فِيهِ) أَوَّلُ الدِّيَانَةِ بِهِ مَعْرِفَتُهُ وَ كَمَالُ مَعْرِفَتِهِ تَوْحِيدُهُ وَ كَمَالُ تَوْحِيدِهِ نَفْيُ الصِّفَاتِ عَنْهُ، بِشَهَادَةِ كُلِّ صِفَةٍ أَنَّهَا غَيْرُ الْمَوْصُوفِ وَ شَهَادَةِ الْمَوْصُوفِ أَنَّهُ غَيْرُ الصِّفَةِ وَ شَهَادَتِهِمَا جَمِيعاً بِالتَّثْنِيَةِ الْمُمْتَنِعِ مِنْهُ الْأَزَلُ؛ فَمَنْ وَصَفَ اللَّهَ فَقَدْ حَدَّهُ، وَ مَنْ حَدَّهُ فَقَدْ عَدَّهُ، وَ مَنْ عَدَّهُ فَقَدْ أَبْطَلَ أَزَلَهُ، وَ مَنْ قَالَ: كَيْفَ؟ فَقَدِ اسْتَوْصَفَهُ، وَ مَنْ قَالَ: فِيمَ؟ فَقَدْ ضَمَّنَهُ، وَ مَنْ قَالَ: عَلامَ؟ فَقَدْ جَهِلَهُ، وَ مَنْ قَالَ:‏ أَيْنَ؟ فَقَدْ أَخْلَى مِنْهُ، وَ مَنْ قَالَ: مَا هُوَ؟ فَقَدْ نَعَتَهُ، وَ مَنْ قَالَ: إِلامَ؟ فَقَدْ غَايَاهُ؛ عَالِمٌ إِذْ لا مَعْلُومَ وَ خَالِقٌ إِذْ لا مَخْلُوقَ وَ رَبٌّ إِذْ لا مَرْبُوبَ، وَ كَذَلِكَ يُوصَفُ رَبُّنَا وَ فَوْقَ مَا يَصِفُهُ الْوَاصِفُونَ

ترجمه: فتح بن عبدالله گوید: به حضرت موسى بن جعفر نوشتم و مطلبى درباره ‌توحید از او پرسیدم، حضرت به خط خود نوشت: ستایش خداى راست كه ستایشش را به بندگانش الهام كرد و همان روایت سهل بن زیاد سابق را تا جمله «وجودش خاطرهاى تندرو را از بن كنده» ذكر نموده سپس افزوده است: آغاز اعتقاد به خدا، شناسائى اوست و كمال شناسائی او، یگانه دانستن او و كمال یگانه دانستنش، نفى صفات (زائد بر ذات) از اوست، به‌واسطه گواهى دادن هر صفتى بر این‌كه آن غیر از موصوف است و گواهى هر موصوفى بر این‌كه آن غیر از صفت است و به همراه یك‌دیگر گواه دوئیت باشند كه ازلیت را نشاید (اگر بگوئیم صفات خدا غیر ذاتش و زائد بر آن می‌باشد قائل به تركیب و تعدد قدیم و احتیاج آن‌ها به یك‌دیگر شده‌ایم) هر كه خدا را توصیف كند، محدودش كرده و هر كه محدودش كند، معدودش نموده و هر كه معدودش نماید، ازلیتش را باطل كرده و هر كه گوید: چگونه است؟ جویاى وصف او شده و هر كه گوید: در چیست؟ او را گنجانیده و هر كه گوید: روى چیست؟ او را نشناخته و هر كه گوید: كجاست؟ جائى را از او خالى دانسته و هر كه گوید: ذات او چیست؟ تعریفش نموده و هر كه گوید: تا كى باشد، متناهیش دانسته است. عالم است آن‌گاه كه معلومى نبود، خالق است زمانی‌كه مخلوقى نبود، پروردگار است گاهی كه پروریده‌اى نبود، پروردگار ما این‌گونه توصیف می‌شود بلكه او بالاتر از توصیف واصفان است.

شرح‏
ادامه مطلب...
 
توحید و نفی غلو چاپ ايميل
18 فروردين 1398

الحديث الخامس و هو السابع و الاربعون و ثلاث مائة

عن إِسْمَاعِيلُ بْنُ قُتَيْبَةَ قَالَ: دَخَلْتُ أَنَا وَ عِيسَى شَلَقَانُ عَلَى أَبِي‌عَبْدِاللَّهِ(ع) فَابْتَدَأَنَا فَقَالَ: عَجَباً لِأَقْوَامٍ يَدَّعُونَ عَلَى أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ(ع) مَا لَمْ يَتَكَلَّمْ بِهِ قَطُّ.

خَطَبَ أَمِيرُالْمُؤْمِنِينَ(ع) النَّاسَ بِالْكُوفَةِ فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الْمُلْهِمِ عِبَادَهُ حَمْدَهُ وَ فَاطِرِهِمْ عَلَى مَعْرِفَةِ رُبُوبِيَّتِهِ الدَّالِّ عَلَى وُجُودِهِ بِخَلْقِهِ وَ بِحُدُوثِ خَلْقِهِ عَلَى أَزَلِهِ وَ بِاشْتِبَاهِهِمْ عَلَى أَنْ لا شِبْهَ لَهُ؛ الْمُسْتَشْهِدِ بِآيَاتِهِ عَلَى قُدْرَتِهِ، الْمُمْتَنِعَةِ مِنَ الصِّفَاتِ ذَاتُهُ وَ مِنَ الْأَبْصَارِ رُؤْيَتُهُ وَ مِنَ الْأَوْهَامِ الْإِحَاطَةُ بِهِ؛ لا أَمَدَ لِكَوْنِهِ وَ لا غَايَةَ لِبَقَائِهِ؛ لا تَشْمُلُهُ‏ الْمَشَاعِرُ وَ لا تَحْجُبُهُ الْحُجُبُ وَ الْحِجَابُ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ خَلْقُهُ إِيَّاهُمْ لِامْتِنَاعِهِ مِمَّا يُمْكِنُ فِي ذَوَاتِهِمْ وَ لِإِمْكَانٍ مِمَّا يَمْتَنِعُ مِنْهُ وَ لِافْتِرَاقِ الصَّانِعِ مِنَ الْمَصْنُوعِ وَ الْحَادِّ مِنَ الْمَحْدُودِ وَ الرَّبِّ مِنَ الْمَرْبُوبِ.

الْوَاحِدُ بِلا تَأْوِيلِ عَدَدٍ، وَ الْخَالِقُ لا بِمَعْنَى حَرَكَةٍ، وَ الْبَصِيرُ لا بِأَدَاةٍ، وَ السَّمِيعُ لا بِتَفْرِيقِ آلَةٍ، وَ الشَّاهِدُ لا بِمُمَاسَّةٍ، وَ الْبَاطِنُ لا بِاجْتِنَانٍ، وَ الظَّاهِرُ الْبَائِنُ لا بِتَرَاخِي مَسَافَةٍ؛ أَزَلُهُ نُهْيَةٌ لِمَجَاوِلِ الْأَفْكَارِ، وَ دَوَامُهُ رَدْعٌ لِطَامِحَاتِ الْعُقُولِ؛ قَدْ حَسَرَ كُنْهُهُ نَوَافِذَ الْأَبْصَارِ، وَ قَمَعَ وُجُودُهُ جَوَائِلَ الْأَوْهَامِ؛ فَمَنْ وَصَفَ اللَّهَ فَقَدْ حَدَّهُ، وَ مَنْ حَدَّهُ فَقَدْ عَدَّهُ، وَ مَنْ عَدَّهُ فَقَدْ أَبْطَلَ أَزَلَهُ، وَ مَنْ قَالَ أَيْنَ؟ فَقَدْ غَيَّاهُ، وَ مَنْ قَالَ عَلامَ؟ فَقَدْ أَخْلَى مِنْهُ، وَ مَنْ قَالَ فِيمَ؟ فَقَدْ ضَمَّنَهُ.

 ترجمه: ابن قتیبة گوید: با عیسى شلقان به محضر امام صادق علیه‌السلام رفتیم. حضرت خود آغاز سخن كرد و فرمود: تعجب است از مردمی كه به امیرالمؤمنین علیه‌السلام چیزی را نسبت مى‌دهند كه او هرگز به آن لب نگشوده است (می‌گویند او خداست و قابل پرستش در صورتی كه) آن حضرت در كوفه براى مردم خطبه خواند و فرمود ستایش خدای‌راست كه ستایشش را به بندگان خود الهام فرمود و شناسائى ربوبیتش را سرشت ایشان ساخت، به‌وسیله خلقش بر وجود خود رهنمون گشت و به حادث بودن مخلوقش بر ازلى بودن خود و به مانند بودن آن‌ها بر بی‌مانندى خود دلالت كرد، آیات خود را گواه قدرتش گرفت، ذاتش از پذیرش صفات امتناع دارد (زیرا تمام صفات كمال عین ذاتش باشد و محال است كه صفت زائدى پذیرد) و دیدنش از بینائی‌ها و در خود گنجانیدنش نسبت به خاطرها محال است، بودش را سرآغازى نیست و دوامش را انجامى نباشد، ابزار درك او را فرا نگیرد و پرده‌ها او را نپوشاند؛ پرده میان او و مخلوقش همان گونه خلقت آن‌هاست، زیرا آن‌چه لایق به‌ذات مخلوق است نسبت به او ممتنع است و آن‌چه نسبت به وى ممتنع است مخلوق را سزاوار است (جهل و عجز و فقر و نابودى نسبت به وى محال است و همه این‌ها براى مخلوق ضرورى و لازم است، این است پرده میان خالق و مخلوق) و نیز به جهت فرق میان سازنده و ساخته شده و میان محدود كننده و محدود شده و میان پروردگار و پروریده، یكتاست نه به معنى عدد (یك بلكه به این معنى كه مركب نیست و مانند ندارد) آفریننده است نه به معنى جنبش اعضاء (چنان‌كه هر سازنده‌اى اعضائش حركت كند) بیناست بدون ابزار، شنواست بدون آلت، حاضر است بدون تماس جسمى، باطن است نه به زیر پرده، ظاهر است و بر كنار نه به معنى دورى مسافت، (چنان‌كه كسی‌كه از ما بر كنار است بین ما و او مسافتى است) ازلیتش جلوگیر تاختن افكار است (توسن فكر هر چه بتازد آغازى برایش نیابد) و همیشگی‌اش مانع سركشی‌هاى خرد، كنه و حقیقت او دیدگان تیزبین را درمانده كرده و وجودش خاطرهاى تندرو را از بن كنده، هر كه خدا را توصیف كند محدودش كرده و هر كه محدودش كند به شماره‌اش آورده و هر كه او را به شماره آورد ازلیتش را باطل كرده و هر كه گوید: كجاست، نهایتى برایش قائل شده (یعنى ذات او را در مكان محدودى منتهى دانسته) و هر كه گوید روى چیست، جائى را از او خالى دانسته و هر كه گوید: در چیست؟ او را گنجانیده است.

شرح‏
ادامه مطلب...
 
رویت حق تعالی چاپ ايميل
17 فروردين 1398

الحديث الرابع و هو السادس و الاربعون و ثلاث مائة

عَنْ أَبِي‌عَبْدِاللَّهِ(ع) قَالَ: بَيْنَا أَمِيرُالْمُؤْمِنِينَ(ع) يَخْطُبُ عَلَى مِنْبَرِ الْكُوفَةِ إِذْ قَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ ذِعْلِبٌ ذُو لِسَانٍ بَلِيغٍ فِي الْخُطَبِ، شُجَاعُ الْقَلْبِ،

فَقَالَ: يَا أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ؟ قَالَ: وَيْلَكَ يَا ذِعْلِبُ مَا كُنْتُ أَعْبُدُ رَبّاً لَمْ أَرَهُ؛

فَقَالَ: يَا أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ كَيْفَ رَأَيْتَهُ؟ قَالَ: وَيْلَكَ يَا ذِعْلِبُ لَمْ تَرَهُ الْعُيُونُ بِمُشَاهَدَةِ الْأَبْصَارِ وَ لَكِنْ رَأَتْهُ الْقُلُوبُ بِحَقَائِقِ الْإِيمَانِ؛

وَيْلَكَ يَا ذِعْلِبُ إِنَّ رَبِّي لَطِيفُ اللَّطَافَةِ لا يُوصَفُ بِاللُّطْفِ؛ عَظِيمُ الْعَظَمَةِ لا يُوصَفُ بِالْعِظَمِ؛ كَبِيرُ الْكِبْرِيَاءِ لا يُوصَفُ بِالْكِبَرِ؛ جَلِيلُ الْجَلالَةِ لا يُوصَفُ بالغِلَظِ؛ قَبْلَ كُلِّ شَئ لا يُقَالُ شَيْ‏ءٌ قَبْلَهُ؛ وَ بَعْدَ كُلِّ شَئ لا يُقَالُ لَهُ بَعْدٌ؛ شَاءَ الْأَشْيَاءَ لا بِهِمَّةٍ دَرَّاكٌ لا بِخَدِيعَةٍ فِي الْأَشْيَاءِ؛ كُلِّهَا غَيْرُ مُتَمَازِجٍ بِهَا وَ لا بَائِنٌ مِنْهَا؛ ظَاهِرٌ لا بِتَأْوِيلِ الْمُبَاشَرَةِ؛ مُتَجَلٍّ لا بِاسْتِهْلالِ رُؤْيَةٍ؛ نَاءٍ لابِمَسَافَةٍ؛ قَرِيبٌ لا بِمُدَانَاةٍ؛ لَطِيفٌ‏ لا بِتَجَسُّمٍ؛ مَوْجُودٌ لا بَعْدَ عَدَمٍ؛ فَاعِلٌ لا بِاضْطِرَارٍ؛ مُقَدِّرٌ لا بِحَرَكَةٍ؛ مُرِيدٌ لا بِهَمَامَةٍ؛ سَمِيعٌ لا بِآلَةٍ؛ بَصِيرٌ لا بِأَدَاةٍ؛ لا تَحْوِيهِ الْأَمَاكِنُ؛ وَ لا تَضْمَنُهُ الْأَوْقَاتُ؛ وَ لا تَحُدُّهُ الصِّفَاتُ؛ وَ لا تَأْخُذُهُ السِّنَاتُ؛

سَبَقَ الْأَوْقَاتَ كَوْنُهُ وَ الْعَدَمَ وُجُودُهُ وَ الِابْتِدَاءَ أَزَلُهُ؛

بِتَشْعِيرِهِ الْمَشَاعِرَ عُرِفَ أَنْ لا مَشْعَرَ لَهُ؛ وَ بِتَجْهِيرِهِ الْجَوَاهِرَ عُرِفَ أَنْ لا جَوْهَرَ لَهُ؛ وَ بِمُضَادَّتِهِ بَيْنَ الْأَشْيَاءِ عُرِفَ أَنْ لا ضِدَّ لَهُ؛ وَ بِمُقَارَنَتِهِ بَيْنَ الْأَشْيَاءِ عُرِفَ أَنْ لا قَرِينَ لَهُ؛

ضَادَّ النُّورَ بِالظُّلْمَةِ؛ وَ الْيُبْسَ بِالْبَلَلِ؛ وَ الْخَشِنَ بِاللَّيِّنِ؛ وَ الصَّرْدَ بِالْحَرُورِ؛ مُؤَلِّفٌ بَيْنَ مُتَعَادِيَاتِهَا؛ وَ مُفَرِّقٌ بَيْنَ مُتَدَانِيَاتِهَا؛ دَالَّةً بِتَفْرِيقِهَا عَلَى مُفَرِّقِهَا، وَ بِتَأْلِيفِهَا عَلَى مُؤَلِّفِهَا، وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى: وَ مِنْ كُلِّ شَئ خَلَقْنا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ،

فَفَرَّقَ بَيْنَ قَبْلٍ وَ بَعْدٍ لِيُعْلَمَ أَنْ لا قَبْلَ لَهُ وَ لا بَعْدَ لَهُ؛ شَاهِدَةً بِغَرَائِزِهَا أَنْ لا غَرِيزَةَ لِمُغْرِزِهَا؛ مُخْبِرَةً بِتَوْقِيتِهَا أَنْ لا وَقْتَ لِمُوَقِّتِهَا؛ حَجَبَ بَعْضَهَا عَنْ بَعْضٍ لِيُعْلَمَ أَنْ لا حِجَابَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ؛

كَانَ رَبّاً إِذْ لا مَرْبُوبَ وَ إِلَهاً إِذْ لا مَأْلُوهَ وَ عَالِماً إِذْ لا مَعْلُومَ وَ سَمِيعاً إِذْ لا مَسْمُوعَ

ترجمه: امام صادق علیه‌السلام فرمود: در آن میان كه امیرالمؤمنین علیه‌السلام در كوفه بر منبر سخنرانى مى‌فرمود مردی كه نامش ذعلب بود برخاست و او مردى شیوا سخن و قوى القلب بود، پس گفت اى امیر مؤمنان آیا پروردگارت را دیده‌اى؟ امام فرمود: واى بر تو ذعلب من پروردگارى كه ندیده‌ام عبادت نمی‌كنم. عرض كرد اى امیرمؤمنان، او را چگونه دیده‌اى؟ فرمود واى بر تو اى ذعلب دیدگان او را به نگاه چشم نبینند بلكه دل‌ها او را با حقیقت ایمان دریابند: واى بر تو ذعلب، پروردگار من لطافتش لطیف است بى‌لطافت جسمانى (یعنى لطیف بودن خدا لطافت خاصى دارد، او جسمى ندارد تا لطیف باشد) عظمتش عظیم است بدون بزرگى جسمانى، بزرگیش بزرگ است بدون بزرگى انسانى، جلالتش جلیل است بدون غلظت و ضخامتى، پیش از همه چیز است بدون پیشى چیز دیگر بر او، بعد از همه چیز است، بدون این‌كه او را بعد گویند، چیزهایی را كه خواسته، بدون اندیشه بوده، خوب درك كند بى‌نیرنگ و حیله، در همه چیز است بدون آمیختگى به آن‌ها و نه بركنارى از آن‌ها، ظاهر است نه به معنى ظاهری بودن جسمانی، تجلى دارد و نیازى نیست كه در پى دیدنش باشند، دور است بدون بعد مسافت، نزدیك است بدون همجوارى، لطیف است بدون لطافت جسمانى، موجود است، نه پس از نیستى فاعل است نه به ناچارى (آفرینش و تدبیر تنها باراده و خواست خود اوست)، اندازه‌گیر است بدون جنبش، اراده كند بدون اندیشه، شنواست بدون آلت، بیناست بدون ابزار، اماكن او را در خود نگنجانند و اوقاتش در بر نگیرند و اوصافش محدود نكنند خواب‌ها او را فرا نگیرند، بود در حالی که بر اوقات پیشى گرفته (او بود و زمان نبود) وجودش بر عدم (پیش از همه چیز است و حادث نیست) و ازلیتش بر آغاز (هر آغازی كه برایش تصور شود او پیش از آن بوده) از طریق آفریدن مشاعر، دانسته شد كه او را مشاعرى نیست (و مشاعر آلات درك و شعور است مانند فكر و عقل و خیال) و از طریق آفریدن جوهر، دانسته شد كه او را جوهرى نیست، و از طریق آفریدن ضد، دانسته شد كه ضد ندارد و آفرینش قرین دلیل بى‌قرینى اوست، روشنى را ضد تاریكى ساخت و خشكى را ضد ترى، درشتى را ضد نرمى و سردى را ضد گرمى، ناجورها را هماهنگ ساخت (چون روح و بدن) و هماهنگ‌ها را از هم جدا كرد (مانند از هم پاشیدن اجزاء بدن پس از مرگ) تا جدائیشان دلالت كند بر جدا كننده و هماهنگی‌شان دلالت كند بر هماهنگ سازنده (زیرا هر مصنوعى را صانعى باید و هر معلولى را علتى شاید) و همین است معنى گفتار خدای تعالى (49 سوره 51) «از هر چیز دو تا (جفت هم) آفریدیم شاید متذكر شوید» (كه آن‌ها آفریدگارى دارند بى‌جفت و تركیب خدا) بین پیش و پس جدائى انداخت (یعنى زمان را آفرید) تا دانسته شود او را پیش و پسى نیست (اول و آخر ندارد) و تا آفریدگان به غرائز خود (به طبائع ذاتى خود یا یا به غرائز نفسانى خود مانند شجاعت و سخاوت) گواهى دهند كه غریزه دهنده آن‌ها غریزه ندارد و به موقت بودنشان از بى‌وقتى وقت‌گذارشان گزارش دهند، میان بعضى از آن‌ها را با بعض دیگر پرده افكند (چنان‌که جماد و نبات و حیوان از حقیقت انسان و از حال یك‌دیگر بى‌خبرند چون همه ظلمتند و جهل) تا دانسته شود میان او و مخلوقى پرده‌اى نیست (زیرا او صرف نور است و مخلوق تاریكى محض و بین آن دو مانعى جز ذات خود تاریكى نیست) او پروردگار بود آن‌گاه كه پروریده‌اى نبود و شایان پرستش بود زمانی كه پرستیده‌اى نبود، دانا بود و هنوز دانسته‌اى وجود نداشت، شنوا بود آن‌گاه كه آواز قابل شنیدنى موجود نبود.

شرح مترجم: قسمتى از این خطبه شریفه را مرحوم سید رضى با اندكى اختلاف در نهج البلاغه آورده است و دانشمندان بزرگ شارحان نهج البلاغه و اصول كافى در بیان عبارات دقیق و پرمغزش قلم‌فرسائى‌ها كرده و كم و بیش به عجز و قصور خویش اعتراف كرده‌اند، نیمه اول خطبه مشتمل بر مطالبى است كه در صفحات گذشته به‌طور متفرق توضیح داده شده و نیمه اخیر آن در بیان این مطلب است كه خدا به مخلوق صفات و خصائصى داده است كه وجود آن‌ها در مخلوق دلالت دارد بر این‌كه خدا آن صفات و خصائص را ندارد. شارحان بزرگ نهج البلاغه و كافی را در بیان این استدلال طرق مختلف و وجوه و احتمالات بسیاری است كه بیان مرحوم فیض بعد از مقایسه اصح و اوضح به‌نظر رسید، آن عارف خبیر گوید: به ساختن مشاعرش دانسته شد كه او را مشعرى نیست، زیرا كه با ساختن آن‌ها خداى عزوجل فهمانده است كه آن‌ها احتیاج به آفریننده اى دارند و اگر خداى عزوجل هم مشعرى داشت باید مشعرآفرینى داشته باشد، زیرا خودش نمی‌تواند براى خود مشعر آفریند و در آن صورت ذاتش محتاج باشد و بدان كه بخشیدن كمالات به ایشان دلیل بر این است كه خودش آن‌ها را به‌طور تمام و كامل دارد، زیرا كسى كه كمالی را به دیگرى می‌بخشد ممكن نیست كه ذات خودش از آن خالى باشد. (ذات نایافته از هستى بخش كى تواند كه شود هستى بخش)

و نیز دلالت دارد كه آن كمال در خود او بى‌نقصان است، زیرا نقصان كمالى در خدا منافى الوهیت و ربوبیت و بى‌نیازى حقیقى او است؟ پس هم‌چنان‌كه از بخشیدن علم و قدرت و ادراك بما استدلال می‌كنیم كه خود او علم و قدرت و ادراك دارد از نقص این‌ها در خود ما استدلال می‌كنیم كه در او كمال و تمام است، یعنى علم ما پس از جهل است و قدرت ما پس از عجز و ادراك ما به‌وسیله مشاعر ولى علم و قدرت خدا سابقه جهل و عجز ندارد و ادراك او محتاج به مشاعر نیست و در سایر عبارات این خطبه هم مانند جوهر ساختن و ضد آفریدن و قرین نمودن نیز همین‌طور مى‌گوئیم.

شرح‏
ادامه مطلب...
 
<< شروع < قبل 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 بعد > پايان >>

صفحه 10 - 12 از 126

Copyright © 2008 Tahour.net . All rights reserved.

کلیه حقوق برای پایگاه اطلاع رسانی طهور محفوظ می باشد. استفاده از مطالب تنها با ذکر نام و پیوند منبع مجاز است.