شرح دعاي ابوحمزه
ادامه شرح فراز :
«وما قدر اعمالنا في جنب نعمك …»
بر حسب آنچه كه از اولياي معصومين صلوات الله و سلامه عليهم اجمعين رسيده است ما به عنوان بندگان خدا و آفريدگان دست با كفايت و با قدرت خداوند نه تنها غرق نعمت هاي الهي هستيم بلكه خود ساخته و پرداخته و ثمره نعمات الهي مي باشيم . چه آن كه اگر نعمت هاي الهي فيضان نكرده بود خلقي وجود نداشت .

شرح دعاي ابوحمزه
ادامه شرح فراز :
«وما قدر اعمالنا في جنب نعمك …»

مقدمه بحث:
روح نيز مانند جسم براي رشد و ترقي نياز به غذا دارد و غذاي روح، معرفت است. همچنانكه اگر براي مدتي طولاني به بدن غذا نرسد، از سلامتش كاسته ميشود، روح انسان نيز چنين است.
براي تقويت و رشد جسم آدمي علومي پديد آمده است اما ابزار سلامت روح نه فقط به وسيله ي حسن ظاهر، فهم نمي شود بلكه به وسيله ي علوم حسي و تجربي نيز، قابل دسترسي نيست حتي عقل انسان به تنهايي براي شناسايي اين ابزار، كافي نيست. بنابراين بايد به فهم خطا ناپذير و معصوم از هر گونه اشتباه ، نسيان و فراموشي متوسل شد كه آن چيزي جز «وحي» و گفته هاي پيامبران الهي و خاندان پاك پيامبر (صلوات الله عليه و آله) نيست.

شرح دعاي ابوحمزه
ادامه شرح فراز
«وما قدر اعمالنا في جنب نعمك …»
مقدمه:
مجموعه‏ي دعاها و مناجاتهاي خاندان پيامبر صلوات الله و سلام عليهم اجمعين به دو عامل خوف و رجا توجه خاص دارند. به همين سبب به هنگام دعا خواندن در عين حال كه بخشي از آن كه مربوط به دست خالي ماست، سبب خوف و ترس مي‏شود و بخشي كه مربوط به فضل و رحمت اوست موجب اميدواري و دوري از ياس كه مقدمه‏ كفر است، مي‏گردد.

درس چهل و دوم : شرح دعاي ابوحمزه
متن دعا : و ما قدر اعمالنا في جنب نعمك
براي پي بردن به مغز و محتواي اين فراز بايد به نكته اي مهم توجه داشت و آن اين كه : هم چنان كه سلامت و توان مندي بدن و جسم آدمي وابسته و متوقف بر برخي عوامل طبيعي و مادي است سلامت و كمال روح انسان نيز عوامل ويژه ي خود را مي طلبد .
به راستي اگر جسم انسان براي مدتي طولاني از غذا محروم شود ، چگونه در معرض زوال و نابودي خواهد بود؟

ارزش هر كس به اندازه‌ معرفت و طهارت اوست.
همان‌قدر كه معرفت در قدر و قيمت انسان، موثر است، طهارت نيز چنين است. يعني آن‌كه فاقد طهارت است دعايش لقلقه‌ زبان است. همچنين است آن‌كه فاقد معرفت است. بنابراين كساني كه فهم و ديد عميق‌تر نسبت به خود، خداي خود و پيوند خود، با خدايشان، دارند ممكن است با هر گفته‌شان، قدمي به سوي خدا بردارند. اما اگر ذكر بدون فهم و معرفت باشد، سرعت نخواهد داشت.

درس سی و نهم
و ايّ زمان اطول من اناتك
چه زماني از اندازه‏ حلم و بردباري تو، بيشتر است؟
درباره این فراز تعابير مختلفي را مي‏توان مطرح نمود كه رؤوس آن چنين است:
1ـ مدت زماني را كه بنده در گناه مي‌گذراند، از سعه‏ حلم و بخشش الهي بيشتر نيست.
2ـ بنابر توحيد فاعلي، مجموعه‏ عالم هستي از جمله «زمان»، فعل خداست. پس در خود او، سبب تأثير و انفعال نمي‏شود. بنابراين، همه چيز واكنشِ خواست الهي است.
3ـ بسته شدن در رحمت الهي به واسطه‏ اعمال آدميان، محال است. چه آنكه، آنچه خلق الهي از ازل تا به ابد، انجام دهند نسبت به لطف و بخشش الهي، هيچ كسري را تشكيل نمي‏‏دهد و آنچه عين فقر است به حکم «لايبرمه الحاح الملحين» بر غني اثري نمي‏گذارد.

درس سي  و هشتم
متن دعا: «و اي جهل لايسعه يارب الا جودك»
بنا براين است كه بنده فقير با ربش سخن بگويد. فقيرنه آن است كه ذاتي دارد كه فقير است و صفت و فعلش از غنا تهي است، بلکه فقير حقيقي آن است كه تمام وجودش عين فقر باشد .شاهد بر اين مدعا اين آيه كريمه است كه مي‌فرمايد: «يا ايها الناس انتم الفقراء الي الله و الله هو الغني الحميد» اي مردم! شما همه فقيريد و خداي متعال غني است؛ هم‌چنان كه خداي متعال هيچ بهره‌اي از فقر ندارد، غير خدا هم هيچ بهره‌اي از غنا ندارند.

درس سی و هفتم
متن دعا: «انت المحسن و نحن المسیئون»
در فرازهای قبلی، شرح داده شد که خدای متعال به مدعیان دوستی، ابراز دوستی می‌نماید، تا آنجا که هم محب آنها می‌گردد و هم محبوبشان و هر که از غیر او منقطع شود و به سوي حضرتش روی آورد، خدای تعالی به او آرامش داده و مایه روشنی چشم او می‌گردد.

حال سئوال این‌جاست،‌ به چه دلیل خدای متعال این‌گونه است؟
ادامه دعا، توضیح این پرسش است که ضمن سه دلیل می‌توان،‌ مطرح نمود.

درس سی و ششم
و يا قرة عيني من لازبك و انقطع اليك
بعد از اين كه در فراز قبلي چنين آمد كه هر كه با تو دوست شود، تو با او دوست خواهي شد، دوستي‌اي كه جامع همه انواع كمالات محب و محبوب است.  يعني حبيب او مي‌شوي، عرضه مي‌دارد: اي كسي كه اگر به تو پناه آورد، شاد خواهد شد و آرامش خواهد يافت.  كسي نيست كه از پناهگاه‌هاي مختلف كه چون خانه عنكبوت، سست و بي‌اساس است منقطع نشده باشد جز به سوي تو.