درس پانزدهم
متن دعا : و حتی لک شفیعی الیک ، ساکن الی شفاعتک و انا واثق من دلیلی بدلالتک و ساکن من شفیع الی شفاعتک.
همین قدر که من تو را دوست دارم . همین دوستی در قیامت شفیع من است . این حجتی که دارم مورد اطمینان است. یقینم از شناختم به تو به دست آمده است. خیالم آسوده است که تو مرا شفاعت می کنی.
به راستی چرا انسانی که خدا را دوست دارد یقین می کند که جز عفو و رحمت و منت و برکت خدا شامل حالش نمی شود؟ ریشه این یقین چیست؟

«درس چهاردهم»
«فیا من ربٌانی فی الدنیا ،باحسانه و تفضله و نعمه و اشار،لی فی الآخرة الی عفوه و کرمه.معرفتی یا مولای، دلیلی علیک و حبٌی لک شفیعی الیک »
ای کسی که مرا در دنیا با احسان و تفضل و نعماتت پروراندی و نیز اشاره نمودی بر من ،به عفو و کرمت در آخرت.
«فیا من ربٌانی فی الدٌنیا باحسانه و تفضٌله و نعمه »
همه ی این جمله ها تنها یک خطاب است .یعنی فقط می خواهد بگوید :ای خدا!
این جمله، در حقیقت همان فراز قبلی است که «ربٌیتنی فی نعمک و احسانک صغیرا»

درس سیزدهم
« ولیس من صفاتک یا سیدی ان تأمر بالسوال و تمنع العطیه و انت المنان بالعطیات علی اهل مملکتک و العائد علیم بتحنن رافتک الهی ربیتنی فی نعمک واحسانک صغیرا»
تو اینگونه نیستی که به درخواست از خویش امر کنی و بخشش را دریغ نمایی در حالیکه تو نسبت به مخلوقات خویش منان هستی.
در ابتدا باید به شرح این اسماء و صفات خداوند پرداخت.
1- منان 2- حنان 3- رأفت 4- رحمت

درس دوازدهم
شارح در این درس به شرح ویژگی های دعا ومناجات وتفاوت آنها با هم، پرداخته واشاره ای اجمالی ،به یکی از فرازهای قبلی دعا، که شرح داده شده، می پردازد وتعبیری تازه بر آن ارائه می نماید.

تفاوت مناجات ودعا چیست؟
آنچه مسلم است، این است که :دعای ابوحمزه در واقع مناجات یکی از اولیا کامل خداست .در فرازهای قبلی شرح داده شد که دعا کنندگان چند دسته اند.آن کس که احساس نیاز و فقر وذلٌت اورا به سمت پروردگارش کشانده وفهمیده «لایملک لنفسه نفعا ولا ضرٌا».حتی منفعت وضررش در اختیار او نیست.این شخص اهل دعاست.

درس یازدهم
...ولجائی إلی الایمان بتوحیدک ویقینی بمعرفتک منٌی، إن لا ربٌ لی غیرک ولا اله الٌا أنت، لا شریک لک . اللهمٌ أنت قائل وقولک الحق و وعدک صدق و أسال الله من فضله، إنٌ الله بکم رحیما»
«ولجائی الی الایمان بتوحیدک»
خدایا بر در خانه تو آمده ام .سرمایه ی من خود تو هستی .تو که همه جای عالم را فرا گرفته ای وجای خالی برای غیر باقی نگذاشته ای .همه ی امید من به توست .چه آنکه تو را شفیع خویش نمو ده ام و ایمان به تو را وسیله ی قرب به تو قرار داده ام.و به راستی کدام سرمایه در عالم از توحید عظیم تر است؟پس انسان موحد سرمایه دار بزرگی است. اما توجه بدین نکته لازم است که همه این سرمایه نیز از خود خداست .
انسان موحد، همه چیز را تنها از آن یکتای بی نیاز می خواهد و در رفع مشکلش با مراجعه به دیگران در نظر دارد که تنها خداست که می تواند مشکلش را حل نماید. در این صورت اگر دیگران نتوانند کاری برای او انجام دهند، از آنها گله مند نخواهد بود.

درس دهم
«وقد قصدت الیک بطلبتی وتوجٌهت الیک بطلبتی وتوجهت الیک بحاجتی وجعلت بک استغاثتی وبدعائک توسلی من غیر استحقاق لاستماعک منٌی ولا استیجاب لعفوک عنٌی بل ،لثقتی بکرمک»
مگر نه اینست که همه تویی. غیر از تو کسی نیست. بین من وتو فاصله ای نیست. پس چه کسی با چه کسی باید گفتگو کند؟ باید گفت درست است که بین خلق وخدا حجابی نیست ولی بنده ، همیشه بنده است. جلوه وفعل خداست. در فراز قبلی حضرت سیدالساجدین صلوات الله علیه فرمودند :این حجاب را خود، ایجاد نمودم. سپس در اینجا می فرمایند:قصد برداشتن همین حجاب ومانع بین خود وتو را دارم.

درس نهم
...ومناهل الرجاء الیک مترعةوالاستعانة بفضلک، من امٌلک مباحه وابواب الدعاء للصٌارخین مفتوحه واعلم ،انٌک للرٌاجی بموضع الاجابة وللمومنین بمرصد اغاثة وانٌ فی الٌلهف الی جودک والرٌضا بقضائک ،عوضا من منع الباخلین ومندوحة عمٌا فی ایدی المستاثرین وانٌ الرٌاحل الیک قریب المسافة وانٌک، لا تحتجب عن خلقک
حضرت در فراز قبلی فرمودند:سرچشمه های امید به تو پر آب است؛ یعنی آدمی، با نگاه به ابزار ووسایل مربوط به حوزه  خویش بهره و نصیبی، جز یاس نخواهد داشت. چه آنکه بالا ترین عبادت انسان مومن، نماز است نمازی که در تعقیبات بعد از آن ،خود نمازگزار اقرار می نماید: «هذه صلوتی صلٌیتها ،لا لحاجة منک الیها و لا رغبة منک فیها»  یعنی؛ نمازی را که خواندم، می دانم، که تو به آن توجه ورغبتی نداری  وچیزی که توجه خدا را جلب نکند، آدمی را به جایی نمی رساند .
پس صرفا  خم وراست شدن بنده او را به جایی نمی رساند. بلکه امر مهمتری در جریان است .

درس هشتم
«اللهمٌ انّی اَجد سبلَ المطالب الَیک مشرَعه»
حضرت سیّد السّاجدین (علیه السّلام) می فرمایند:راهها به سوی توباز است. راه بسته، معنا ندارد.گاهی آدمی در قصورش عذر هایی می آورد که مثلا امکانات برایم فراهم نبود و نشد .
این دعا می گوید: همه امکانات، فراهم است ولی این نقص وقصور انسانهاست که راه نیفتاده اند.
درست است که همه عالم، فعل خداست .اما نقص های ناشی از عدم نیز در آن وجود داردکه مربوط به آدمی است. اصلا اقتضای ادب اینست که همه خیرها وخوبی ها را باید از خداوند دید وهمه بدی ها را به خود نسبت داد.
پس راهها به سمت خدا باز است. اما همه قدم ها رهرو نیست.

درس هفتم
«فَربٌی اَحمدُ شَئی عندی واَحق بحَمدی ؛اللهٌم انٌی اَجدُ سبلَ المَطالِب إلَیکَ مُشرَعة ومَناهلَ الرَّجاءِ إلَیکَ مُترِعَة»
در فراز قبلی حضرت سید الساجدین صلوات الله علیه فرمود:خدایا! تو، به من نیازی نداری ولی در عین حال، مرا دوست داری .تو در عین اینکه از من بی نیازی ، مرا این چنین دوست داری . آن قدر مرا دوست داشته ای که نعمت وجودم بخشیدی. مرا دارایی ای نبود وهمه چیزم عطا نمودی وخود فرمودی:«ان تعدٌوا نعمَة الله ، لا تحصوهَا»(نحل/18)
برخی با برداشتی عوامانه نعمتهای خدا را به دو دسته تقسیم کرده اند:
دسته اول: آنها که به خاطر استحقاق و طاعت واطاعت از امر پروردگار و با وعده وی نصیب بنده می شود .
دسته دوم: نعمتهایی که بی هیچ استحقاق وزمینه وطلبی، به بنده عطا می گردد ،مانند نعمت وجود.

درس ششم
«الحمدلله الذی تحبب الیٌ وهو غنیٌ عنٌی»
ستایش خدایی را که در عین حالی که از من بی نیاز است، دوستم می دارد.

ملاک ومعیار دوستی
ملاک ومعیار دوستی می تواند بر اساس چهار عامل باشد:
1-حب محبوب به محب، به خاطر حب به ذات است.
2 -محب به محبوب شباهت وسنخیت داردواثر وفعل اوست.
3 -محب فاقد کمال است وهر جا این کمال را می بیند آن را دوست دارد.
4 -علت دوستی نیاز مندی است.