آفرینش حق تعالی بالحق است
در سوره انعام، آیه 73 می فرماید: «هوالذی خلق السموات و الارض بالحق و یوم یقول کن فیکون قولُه الحق و لَهُ الملک یوم ینفخ فی الصّور عالم الغیب و الشهادة و هو الحکیم الخبیر»
در توضیح «بالحق» دو تعبیر وجود دارد: 1- عبارت «بالحق» یعنی درست و مناسب. یعنی خلقت آسمانها و زمین مناسب و در تناسب با ایشان و خالقتشان انجام پذیرفته است. یعنی، دارای خلقت احسن می باشند 2- تعبیر دوّم در مورد حرف «با» سببّت است. یعنی، به وسیله حق آفریده شده اند. با این بیان نیز، دو تعبیر مطرح می شود: 1- به وسیله حق، یعنی به وسیله خود خدا، یعنی تأکیدی بر آفرینش زمین و آسمان توسط خدا
2- حق عبارت است از ظّل ذات واجب تعالی، سایه و دامنه وجود او.
در توصیف این مطلب چنین می توان گفت:

درس هشتم: توحید صفاتی و نکاتی درباره توصیف حق تعالی
حکما و فلاسفه صفات خدا را به ثبوتی و سلبی تقسیم می کنند. در رابطه با صفات سلبی نیز،  چنین می گویند که این صفات، سلب نقص و عیب است و گاه سلبِ سلب می باشد، در واقعِ امر، حکم ایجاب دارد؛ در نتیجه واجب تعالی فقط و فقط دارای صفات ثبوتی و ایجابی است. نکته مهم که باید در این بحث بدان پرداخته شود، این است که موجود ممکن توانایی توصیف واجب تعالی را ندارد.
موجود ممکن نه شایستگی و نه توانایی سخن گویی در باره خالق و واجب تعالی را ندارد. مگر اینکه، به تعبیر دینی در قرب الی الله به حدّی رسیده باشد که هیچ گونه دو گانگی میان او و حق تعالی باقی نمانده باشد، به زبان دیگر از «مخلَصین» باشد. به این معنا که نه فقط وجود خود را نفی کرده باشد، بلکه خداوند نیز او را غیر خود نداند و او را به عنوان بنده پاک و مخلَص خودش پذیرفته باشد.

علت گرايش به مسيحيت در جوانان
اخيراً دربسيارى از دانشگاه‏ها و در بين نسل جوان، تمايل به دين مسيحيت رواج يافته است. وقتى از زبان خود اين اشخاص علت را جويا مى‏شوند، مى‏گويند:« اسلام، محدوديت‏ها و قيد وبندهاى زيادى دارد، در مسيحيت آزادى بيشترى است و نگرانى ما اين است كه در احكام اسلام، آن كس كه از دين مرتد شود، شامل حكم اعدام است.» اگر از همين افراد پرسيده شود كه آيا وجود خداوند را قبول دارند، پاسخ مى‏دهند كه «بلى» و در پذيرفتن و ايمان به پيامبر و خاندان پيامبر نيز مشكلى ندارند. صلوات مى‏فرستند، در مجالس عزادارى امام حسين - عليه الصلاة والسلام - شركت مى‏كنند و بر سر وسينه مى‏زنند، اما هوى و هوس، نمى‏گذارد كه بنده و مطيع اوامر و فرامين الهى باشند. غرايز چيز ديگرى  را مى طلبند. با اين توجيه مى‏گويند:« يك كلمه بگوييم خدا نيست، تا ما را رها كنند»

توحيد صفاتى : تعريف
در ابتداى بحث بايد به چند نكته اشاره كرد. اولاً ذات خداوند، كمالات بالفعل و بدون حد و اندازه دارد، ثانياً اين كمالات كه صفات نام دارند، عين ذات اويند، نه زائد بر ذات. ثالثاً، هركدام از اين كمالات عين ديگرى است. به اين مراحل در مجموع، توحيد صفاتى گويند. هر كمالى در ذات الهى عين كمال ديگرى است. علم خدا عين قدرت و قدرت، عين اراده و اراده، عين سمع و بصر و... است. يعنى ذات الهى و كمالاتش، تنها و تنها يك مصداق  دارد تعدّد، تعدّدى مفهمومى و ذهنى است، امّا به لحاظ وجودى، يك وجود است كه هم ذات است و هم كمال. يك حقيقت واحد است كه اعتبارات متفاوت دارد .

توحيد قرة العين انبياء و مرسلين و غايت آمال عارفين است.
توحيد حقيقى غير از اين چيزى است كه خلق خدا مى‏پندارند «يكى بود. يكى نبود. غيراز خداى مهربون هيچ كس نبود.» در اين معنى بايد دقت و تأمل كرد كه انبياء و اوليا خدا، بدون استثنا همگی پیوسته در حال انابه  و مناجات و زارى به درگاه الهى بودند. به گونه ‏اى كه اگر يك ناظر بى طرف به ايشان مى‏نگريست، مى‏ديد كه چون مار گزيده به خود مى‏پيچند و بى قرارى مى‏كنند. آيا علت اشك و زارى ايشان ترس از جهنم و عذاب الهى بوده كه خود فرموده ‏اند ترس از جهنم صفت بردگان )عبيد( است. آيا از شوق بهشت، اينچنين بى تابى مى‏نمودند كه فرموده ‏اند، چنين عبادتى، عبادت تجّار است.خوف و وحشت بلكه خشيت انبيا و اولياء الهى، ثمره علم حقيقى است. در يك جمله بايد گفت يافتن حداقل مراتب و درجات توحيد، داراى اين ويژگى است كه با اشك ريختن و تضرع به دست مى‏آيد.

درس سوّم: نكاتى در رابطه با آيه ميثاق
«و اذ اخذ ربك بنى آدم من ظهورهم ذريّاتهم و اشهدُهم على انفسهم الست بربكم قالوا بلى شهدنا ان تقولوا يوم القيامة انّا كنّا عن هذا غافلين» در رابطه با آيه فوق مى ‏توان به نكاتى اشاره كرد.
1- همه انسانها، دست كم يك بار با خدا روبرو شده و خدا را مشاهده كرده ‏اند.
2- در آن ملاقات نخستين، انسانها خدا را شناختند و به همين دليل امكان هيچ عذر و بهانه ‏اى براى روز قيامت، وجود ندارد.
3-انسانها در اين رويارويى تسليم خداوند گشته، و به ربوبيت وى شهادت دادند. پيداست كه شهادت به ربوبيت خدا، شهادت به حكومت و حاكميت و عبوديت و يگانگى خدا نيز هست. ويژگى ربّ اين است كه علاوه بر اينكه مربوب ‏ها را آفريده است، مالك و صاحب اختيار ايشان نيز هست.

درس دوّم:باور و اعتقاد به وجود پروردگار در عمق جان آدمي است
در قرآن كريم، دلايل اثبات وجود خدا به طور مستقيم بيان نشده است.  اما در آيات متعددي بر يگانگي ذات خداوند ارائه شده است.  به تعبير صحيح‌تر، خلق به يگانه‌پرستي سفارش شده‌اند.  اين بدين معناست كه انسان اصل وجود خدا را مي‌فهمد، آنچه ممكن است نسبت به آن ترديد كند، يگانگي ذات خداست. نكته مهم اين است كه در اموري كه مورد قبول و فهم همگان است، نبايد بحث كرد.  زيرا بسياري از بحث‌هايي كه درباره مسلّمات انجام مي‌شود، زمينه را براي شك و ترديد بيشتر آماده مي‌كند.  در سوره بقره، آيه 163 خداوند متعال مي‌فرمايد: «و الهْكُم اله واحد لا الهُ الاّ هْوُ الرحمن الرحيم».  اين آيه كريمه از سه بخش تشكيل شده است.

درس اوّل:پیش فرضهای تفسیر قرآن کریم و مقدمات ورود به بحث
آيا آيات قرآن كريم، براى همگان قابل فهم است؟
اگر پاسخ به اين سؤال منفى باشد، ضرورتى براى ادامه بحث وجود ندارد. يعنى جايى براى تفسير قرآن از زبان ديگران باقى نمى ماند. چه بسا تفسير كننده، خود از جمله كسانى باشد كه قادر به درك و فهم قرآن نيست. پاسخ اوّل براى پرسش فوق چنين است كه عدّه ‏اى ازانديشمندان، گروه معّينى شامل پيامبر و خاندان پاكش و عده ‏اى محدود از اصحاب سّر ايشان راقادر به تفسير و تبيین معارف قرآن مى ‏دانند. دراين نظريه، عموم مردم از درك و فهم قرآن عاجز بوده و فقط حق تلاوت و قرائت قرآن را دارند، امّا مى ‏توانند تفاسير رسيده از مخاطبان حقيقى قرآن (خاندان پاك پيامبر صلوات الّله و سلامُهُ عليهم اجمعين -) رابخوانند و بدانند اما در اين سخنان نيز، حق تفسير و توضيح و دقّت و بررسى را ندارند.