صداي سخن عشق


سَمِعْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ يَقُولُ 
أَيُّهَا النَّاسُ اعْلَمُوا أَنَّ كَمَالَ الدِّينِ طَلَبُ الْعِلْمِ وَ الْعَمَلُ بِهِ أَلَا وَ إِنَّ طَلَبَ الْعِلْمِ أَوْجَبُ عَلَيْكُمْ مِنْ طَلَبِ الْمَالِ إِنَّ الْمَالَ مَقْسُومٌ مَضْمُونٌ لَكُمْ قَدْ قَسَمَهُ عَادِلٌ بَيْنَكُمْ وَ ضَمِنَهُ وَ سَيَفِي لَكُمْ وَ الْعِلْمُ مَخْزُونٌ عِنْدَ أَهْلِهِ وَ قَدْ أُمِرْتُمْ بِطَلَبِهِ مِنْ أَهْلِهِ فَاطْلُبُوهُ.
اى مردم بدانيد كمال دين طلب علم و عمل بدانست، بدانيد كه طلب علم بر شما از طلب مال لازم‏تر است، زيرا مال براى شما قسمت و تضمين شده. عادلى آن را بين شما قسمت كرده و تضمين نموده و بشما مي‌رساند ولى علم نزد أهلش نگهداشته شده و شما مأموريد كه آن را از اهلش طلب كنيد، پس آن را بخواهيد.
الكافي، ج‏1، ص 30
صفحه اصلی arrow نهج البلاغه arrow حقوق عالم
حقوق عالم چاپ ايميل
26 مهر 1396

بَابُ حَقِّ الْعَالِمِ

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع يَقُولُ إِنَّ مِنْ حَقِّ الْعَالِمِ أَنْ لا تُكْثِرَ عَلَيْهِ السُّؤَالَ وَ لا تَأْخُذَ بِثَوْبِهِ وَ إِذَا دَخَلْتَ عَلَيْهِ وَ عِنْدَهُ قَوْمٌ فَسَلِّمْ عَلَيْهِمْ جَمِيعاً وَ خُصَّهُ بِالتَّحِيَّةِ دُونَهُمْ وَ اجْلِسْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لا تَجْلِسْ خَلْفَهُ وَ لا تَغْمِزْ بِعَيْنِكَ(اشاره با چشم و ابرو به عالم و غیر عالم در محضر او، چون خلاف تعظیم و احترام است) وَ لا تُشِرْ بِيَدِكَ (به عالم و غیر عالم در محضر او) وَ لا تُكْثِرْ مِنَ الْقَوْلِ قَالَ فُلانٌ وَ قَالَ فُلانٌ خِلافاً لِقَوْلِهِ وَ لا تَضْجَرْ بِطُولِ صُحْبَتِهِ فَإِنَّمَا مَثَلُ الْعَالِمِ مَثَلُ النَّخْلَةِ تَنْتَظِرُهَا حَتَّى يَسْقُطَ عَلَيْكَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ الْعَالِمُ أَعْظَمُ أَجْراً مِنَ الصَّائِمِ الْقَائِمِ الْغَازِي فِي سَبِيلِ اللَّهِ

ترجمه: امیرالمؤمنین علیه السلام مى‌فرماید: از جمله حقوق عالم است كه از او زیاد نپرسى و جامه‌اش نگیرى چون بر او وارد شدى و گروهى نزد او بودند به همه سلام كن و او را نزد آن‌ها به تحیت مخصوص گردان، مقابلش بنشین و پشت سرش منشین، چشمك مزن، با دست اشاره مكن، پرگوئى مكن كه فلانى و فلانى برخلاف نظر او چنین گفته اند و از زیادى مجالستش دلتنگ مشو زیرا مثل عالم مثل درخت خرماست باید در انتظار باشى تا چیزى از آن بر تو فرو ریزد و پاداش عالم از روزه دار شب زنده دارى كه در راه خدا جهاد كند بیشتر است.

باب فقد العلماء و هو الباب الثامن من كتاب العقل و العلم

الحديث الاول و هو الواحد و السبعون‏

عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَا مِنْ أَحَدٍ يَمُوتُ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَحَبَّ إِلَى إِبْلِيسَ مِنْ مَوْتِ فَقِيهٍ

ترجمه: امام صادق علیه السلام فرمود: مرگ هیچ كس نزد شیطان محبوب تر از مرگ عالم نیست.

دلیل آن این است که اولاً، هدایت و حیات عالَم به حیات عالِم است.

ثانیاً کار عالم ضد کار ابلیس است.

الحديث الثانى و هو الثانى و السبعون‏

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا مَاتَ الْمُؤْمِنُ الْفَقِيهُ ثُلِمَ فِي الْإِسْلامِ ثُلْمَةٌ لا يَسُدُّهَا شَيْ‏ءٌ

ترجمه: و فرمود چون مؤمن عالمى ‌بمیرد، رخنه‌ئى در اسلام افتد كه چیزى آن را نبندند.

شرح

ثلمة: خلل و شکاف

ممکن است مقصود از این روایت برخی از زمان‌ها باشد

ممکن است الف و لام الفقیه، الف لام جنس باشد نه فرد.

الحديث الثالث و هو الثالث و السبعون‏

عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِذَا مَاتَ الْمُؤْمِنُ بَكَتْ عَلَيْهِ الْمَلائِكَةُ وَ بِقَاعُ الْأَرْضِ الَّتِي كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَيْهَا وَ أَبْوَابُ السَّمَاءِ الَّتِي كَانَ يُصْعَدُ فِيهَا بِأَعْمَالِهِ وَ ثُلِمَ فِي الْإِسْلامِ ثُلْمَةٌ لا يَسُدُّهَا شَيْ‏ءٌ لِأَنَّ الْمُؤْمِنِينَ الْفُقَهَاءَ حُصُونُ الْإِسْلامِ كَحِصْنِ سُورِ الْمَدِينَةِ لَهَا

ترجمه: امام هفتم علیه السلام فرمود چون مؤمن بمیرد فرشتگان و صومعه‌هاى زمینى كه خدا را در آن عبادت مى‌كرده و درهاى آسمانی كه اعمالش از آن‌ها بالا میرفته بر او گریه كنند و در اسلام رخنه‌ئى افتد كه چیزى آن را نبندد، زیرا مؤمنین دانشمند، دژهاى اطراف شهر.

نکات

1- مومن باید عالم و فقیه باشد.

2- گریه هر چیزی مناسب آن است

3- مقصود از ملائکه برخی از طبقات آن‌هاست مانند بقاع ارض و ابواب سماء

4- گریه ملائکه، زمین و درهای اسمان نشان‌دهنده استکمال و التذاذ آن‌هاست.

5- ملائک، زمین و آسمان از عالم تاثیر می‌پذیرد.

الحديث الرابع و هو الرابع و السبعون‏

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَا مِنْ أَحَدٍ يَمُوتُ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَحَبَّ إِلَى إِبْلِيسَ مِنْ مَوْتِ فَقِيهٍ (مانند حديث اول این باب‏)

ترجمه: امام صادق علیه السلام فرمود: مرگ هیچیك از مؤمنین نزد شیطان محبوبتر از مرگ عالم نیست.

الحديث الخامس و هو الخامس و السبعون‏

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لا يَقْبِضُ الْعِلْمَ بَعْدَ مَا يُهْبِطُهُ وَ لَكِنْ يَمُوتُ الْعَالِمُ فَيَذْهَبُ بِمَا يَعْلَمُ فَتَلِيهِمُ الْجُفَاةُ فَيَضِلُّونَ وَ يُضِلُّونَ وَ لا خَيْرَ فِي شَئ لَيْسَ لَهُ أَصْلٌ

ترجمه: امام صادق علیه السلام فرمود: پدرم مى‌فرمود: خداوند پس از آنكه علم را فرو فرستاد بر نمى‌گرداند، لیكن عالم كه بمیرد علمش برود جاى خود را بمردم خشك و خشنى دهد كه گمراهند و گمراه كننده و چیزیكه بتون و ریشه ندارد خیر ندارد. (مجلسى علیه الرحمه «تلیهم» را از ماده ولایت گرفته و چون بنظر درست نیامد از ماده ولى گرفتیم

جفاة: جمع جافى من الجفاء و هو الغلظ و ترك الرفق و اللين

مراد از جفاة: نفوس غليظ و قلوب قاسي که استعداد كسب علوم و معارف را ندارند.

الحديث السادس و هو السادس و السبعون‏

عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع يَقُولُ إِنَّهُ يُسَخِّي نَفْسِي فِي سُرْعَةِ الْمَوْتِ وَ الْقَتْلِ فِينَا قَوْلُ اللَّهِ أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها (الرعد، 41) وَ هُوَ ذَهَابُ الْعُلَمَاءِ

ترجمه: زین العابدین علیه السلام مى‌فرمود: زود مردن و كشته شدن ما خانواده را گفتار خدا بر من گوارا مى‌كند (41 سوره 13) «مگر نمى‌بینند كه ما بر زمین در آئیم و از اطرافش كاهش دهیم» كاهش اطراف زمین همان از دست رفتن علماست.

 شرح‏

سخاء و سخاوت: جود

طرف: ناحيه؛ فلان كريم الطرفين يراد به نسب ابويه؛ اطراف الشخص ابواه و اخوته و اعمامه و كل قريب له

يُسَخِّي نَفْسِي: اشتیاق به لقاء حق تعالی و رغبت به مرگ
 
< بعد   قبل >

Copyright © 2008 Tahour.net . All rights reserved.

کلیه حقوق برای پایگاه اطلاع رسانی طهور محفوظ می باشد. استفاده از مطالب تنها با ذکر نام و پیوند منبع مجاز است.