صداي سخن عشق


سَمِعْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ يَقُولُ 
أَيُّهَا النَّاسُ اعْلَمُوا أَنَّ كَمَالَ الدِّينِ طَلَبُ الْعِلْمِ وَ الْعَمَلُ بِهِ أَلَا وَ إِنَّ طَلَبَ الْعِلْمِ أَوْجَبُ عَلَيْكُمْ مِنْ طَلَبِ الْمَالِ إِنَّ الْمَالَ مَقْسُومٌ مَضْمُونٌ لَكُمْ قَدْ قَسَمَهُ عَادِلٌ بَيْنَكُمْ وَ ضَمِنَهُ وَ سَيَفِي لَكُمْ وَ الْعِلْمُ مَخْزُونٌ عِنْدَ أَهْلِهِ وَ قَدْ أُمِرْتُمْ بِطَلَبِهِ مِنْ أَهْلِهِ فَاطْلُبُوهُ.
اى مردم بدانيد كمال دين طلب علم و عمل بدانست، بدانيد كه طلب علم بر شما از طلب مال لازم‏تر است، زيرا مال براى شما قسمت و تضمين شده. عادلى آن را بين شما قسمت كرده و تضمين نموده و بشما مي‌رساند ولى علم نزد أهلش نگهداشته شده و شما مأموريد كه آن را از اهلش طلب كنيد، پس آن را بخواهيد.
الكافي، ج‏1، ص 30
صفحه اصلی arrow تفسیر موضوعی قرآن و حدیث arrow شرح احادیث اصول کافی arrow باب بذل علم
باب بذل علم چاپ ايميل
10 آذر 1396

باب بذل العلم‏: و هو الباب الحادى عشر من كتاب العقل و العلم و فيه أربعة احاديث:

الحديث الاول و هو الثانى و التسعون‏

بَابُ بَذْلِ الْعِلْمِ

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَرَأْتُ فِي كِتَابِ عَلِيٍّ ع إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَأْخُذْ عَلَى الْجُهَّالِ عَهْداً بِطَلَبِ الْعِلْمِ حَتَّى أَخَذَ عَلَى الْعُلَمَاءِ عَهْداً بِبَذْلِ الْعِلْمِ لِلْجُهَّالِ لأنَّ الْعِلْمَ كَانَ قَبْلَ الْجَهْلِ

ترجمه: امام صادق علیه السلام فرماید: در كتاب على علیه السلام خواندم كه: خدا از نادان‌ها پیمانى براى طلب علم نمى‌گیرد تا آن که از علماء پیمان گیرد كه به نادانان علم آموزند زیرا كه علم بر جهل مقدم است (یعنى خلقت موجودات عالم مانند لوح و قلم و ملائكه و آدم بر خلقت مردم جاهل مقدم است و ابتدا خدا از آن‌ها پیمان گرفته است سپس از نادانان).

شرح‏

عهد: امان، وصيت، تعهد و پیمان

عهد الهی بر سه قسم است:

1- عهد عام و شامل همه انسان‌ها: وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ (اعراف، 172)

2- عهد خاص انبیاء: وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ (آل عمران، 187).

3- عهد خاص علماء: عن النبي صلى اللّه عليه و آله: من علم علما فكتمه الجم يوم القيامة بلجام من نار.

مقصود از لأنَّ الْعِلْمَ كَانَ قَبْلَ الْجَهْلِ

1- مقصود از تقدم علم بر جهل تقدم رتبه آن باشد نه وجود آن، چون علک خیر و کمال است و جهل شر و نقص.

2- نفوس انسانی پیش از بدن وجود داشتند، اگر چه حیثیت نفسی نداشتند.

وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى‏ آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ (طه، 115)

3- نظریه دقیق عقلی انکشاف

الحديث الثانى و هو الثالث و التسعون‏

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي هَذِهِ الْآيَةِ وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ (لقمان، 18)، قَالَ لِيَكُنِ النَّاسُ عِنْدَكَ فِي الْعِلْمِ سَوَاءً

ترجمه: امام صادق درباره این آیه (18 سوره 31) «از مردم روى بر مگردان» فرمود: باید همه مردم از نظر علم پیشت مساوى باشند (و از نظر آموختن بین دانش‌آموزانت فرق نگذارى).

شرح‏

صعر: گردن‌کشی، اظهار تکبر با صورت

وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاس، اى لا تعرض عنهم تكبرا.

الحديث الثالث و هو الرابع و التسعون‏

عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ زَكَاةُ الْعِلْمِ أَنْ تُعَلِّمَهُ عِبَادَ اللَّهِ

ترجمه: امام باقر علیه السلام فرمود: زكاة علم این است كه آن را به بندگان خدا بیاموزى.

شرح‏

1- همه داشته‌های انسان بدین جهت که حیثیت خلقی دارد نیاز به تطهیر دارد، از این‌رو همه چیز زکات دارد.

2- هم‌چنین، هر چیزی که انسان‌ها بدان نیاز داشته باشند، به دلیل نیازمندی آن‌ها، زکات دارد.

3- همان‌گونه که با انفاق، مال افزوده می‌شود و برکت پیدا می‌کند، علم نیز همین‌گونه است.

4- همان‌گونه که انفاق مال اجر و پاداش دارد انفاق علم نیز همین‌گونه است.

روى عن النبي صلى اللّه عليه و آله انه قال: لا حسد الا فى اثنين: رجل اتاه اللّه الحكمة فهو يقضى بها و يعلمها الناس و رجل اتاه اللّه مالا فسلطه على انفاقه فى الحق فهو ينفق سرا و جهرا.

الحديث الرابع و هو الخامس و التسعون‏

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع): قَامَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ (ع) خَطِيباً فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَقَالَ يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ لا تُحَدِّثُوا الْجُهَّالَ بِالْحِكْمَةِ فَتَظْلِمُوهَا وَ لا تَمْنَعُوهَا أَهْلَهَا فَتَظْلِمُوهُمْ

ترجمه: امام صادق علیه السلام فرمود: عیسى علیه السلام میان بنى اسرائیل ایستاد و گفت: اى بنى اسرائیل خبر حكمت را به نادانان نگوئید كه بایشان ستم كرده باشید و از اهل حكمت آن را باز ندارید كه به آن‌ها ستم كرده باشید.(مقصود از حكمت حقایق در دقایق دین است كه هر مغزى تحمل درك آن ندارد).

شرح‏

قال(ص): نحن معاشر الأنبياء امرنا ان ننزل الناس منازلهم، فنكلم الناس على قدر عقولهم.

پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) فرمودند: ما پیامبران ماموریم تا در مرتبه انسان‌های عادی فرود آییم و با هر کس به اندازه عقل او سخن گوییم.

عنه (ص): ما احد يحدث قوما بحديث لا يبلغه عقولهم الا كان فتنة على بعضهم.

پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) فرمودند: هیچ کس با مردمی فراتر از عقل و درک آن‌ها سخن نگفت مگر آن‌که برخی را به فتنه گرفتار کرد

قال على عليه السلام و اومى‌بيده الى صدره الشريف: ان هاهنا لعلوما جمة لو وجدت لها حملة

امیرالمومنین (صلوات‌الله‌وسلامه‌علیه) در حالی که با دست خود به سینه شریفش اشاره می‌کرد، فرمودند: این‌جا علوم بسیاری نهفته است اگر طالب علم شایسته‌ای وجود داشته باشد.

قلوب ابرار قبور اسرار است.

عنه(ص): لا تعلقوا الجواهر فى اعناق الخنازير، فان الحكمة خير من الجوهر الثمين و من كرهها فهو شر من الخنزير فيكون اعطاؤها اياه ظلما فى حقها لانه وضع لها فى غير موضعها.

گوهر (حکمت) را در گردن خوکان(انسان‌های نااهل)، نیاویزید، در حقیقت، حکمت از گوهر گرانبها باارزش‌تر است و کسی که از حکمت بدش آید از خوک پست‌تر است. پس حکت را در اختیار نااهل قرار دادن، شلمی است در حق حکمت، زیرا آن را در جای ناشایست قرار داده است.

و سأل بعض العلماء رحمهم اللّه عن مسألة فلم يجب فقال السائل: اما سمعت النبي صلى اللّه عليه و آله حيث يقول: من كتم علما نافعا جاء يوم القيامة ملجما بلجام من نار؟

مسأله‌ای را از عالمی پرسیدند. وی پاسخ نداد.

بدو گفتند: مگر نشنیده‌ای که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: کسی که علمی سودمند را پوشیده دارد، در حالی در قیامت محشور می‌شود که لجامی از آتش بر دهان دارد؟

کریمه قول اللّه: وَ لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ (نساء، 5) نشان می‌دهد که هر سخنی را نباید در اختیار هر کسی قرار داد.

عن عبداللّه بن سلمان قال: سمعت أباجعفر عليه السلام و عنده رجل من اهل البصرة يقال له عثمان الاعمى‌و هو يقول: ان الحسن البصرى يزعم ان الذين يكتمون العلم‏ يؤذى ريح بطونهم اهل النار، فقال ابو جعفر عليه السلام: فهلك مؤمن آل فرعون، و مازال العلم مكتوما منذ بعث اللّه نوحا عليه السلام، فليذهب الحسن يمينا و شمالا، فو- اللّه لا يوجد العلم إلا هاهنا.

عبدالله بن سلیمان گوید مردى از اهل بصره كه نامش عثمان اعمى بود به امام باقر علیه السلام عرض كرد: حسن بصرى عقیده دارد كسانیكه علم را كتمان كنند گند شكمشان اهل دوزخ را اذیت كند. امام فرمود: بنابراین مؤمن آل فرعون هلاك شده است! (در صورتی‌كه قرآن او را به كتمان ایمان ستاید) از زمان بعثت نوح علم پنهان بوده است. حسن بصرى به هر راهى كه خواهد برود. بخدا علم جز در این خاندان یافت نشود.
 
< بعد   قبل >

Copyright © 2008 Tahour.net . All rights reserved.

کلیه حقوق برای پایگاه اطلاع رسانی طهور محفوظ می باشد. استفاده از مطالب تنها با ذکر نام و پیوند منبع مجاز است.