صداي سخن عشق


سَمِعْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ يَقُولُ 
أَيُّهَا النَّاسُ اعْلَمُوا أَنَّ كَمَالَ الدِّينِ طَلَبُ الْعِلْمِ وَ الْعَمَلُ بِهِ أَلَا وَ إِنَّ طَلَبَ الْعِلْمِ أَوْجَبُ عَلَيْكُمْ مِنْ طَلَبِ الْمَالِ إِنَّ الْمَالَ مَقْسُومٌ مَضْمُونٌ لَكُمْ قَدْ قَسَمَهُ عَادِلٌ بَيْنَكُمْ وَ ضَمِنَهُ وَ سَيَفِي لَكُمْ وَ الْعِلْمُ مَخْزُونٌ عِنْدَ أَهْلِهِ وَ قَدْ أُمِرْتُمْ بِطَلَبِهِ مِنْ أَهْلِهِ فَاطْلُبُوهُ.
اى مردم بدانيد كمال دين طلب علم و عمل بدانست، بدانيد كه طلب علم بر شما از طلب مال لازم‏تر است، زيرا مال براى شما قسمت و تضمين شده. عادلى آن را بين شما قسمت كرده و تضمين نموده و بشما مي‌رساند ولى علم نزد أهلش نگهداشته شده و شما مأموريد كه آن را از اهلش طلب كنيد، پس آن را بخواهيد.
الكافي، ج‏1، ص 30
صفحه اصلی arrow تفسیر موضوعی قرآن و حدیث arrow شرح احادیث اصول کافی arrow بَابُ النَّهْيِ عَنِ الْقَوْلِ بِغَيْرِ عِلْمٍ
بَابُ النَّهْيِ عَنِ الْقَوْلِ بِغَيْرِ عِلْمٍ چاپ ايميل
20 آذر 1396

بَابُ النَّهْيِ عَنِ الْقَوْلِ بِغَيْرِ عِلْمٍ

الحديث الاول و هو السادس و التسعون‏

عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قَالَ لِي أَبُوعَبْدِاللَّهِ (ع) أَنْهَاكَ عَنْ خَصْلَتَيْنِ فِيهِمَا هَلاكُ الرِّجَالِ أَنْهَاكَ أَنْ تَدِينَ اللَّهَ بِالْبَاطِلِ وَ تُفْتِيَ النَّاسَ بِمَا لاتَعْلَمُ

ترجمه: مفضل گوید امام صادق علیه السلام به من فرمود: تو را باز مى‌دارم از دو صفت كه هلاك مردان در آنست، باز مى‌دارمت از این که با روش باطلى دیندارى كنى و ندانسته بمردم فتوى دهى.

شرح‏

دیانت باطل در اصول است.

فتوای باطل در فروع.

الحديث الثانى و هو السابع و التسعون‏

عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ قَالَ قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِيَّاكَ وَ خَصْلَتَيْنِ فَفِيهِمَا هَلَكَ مَنْ هَلَكَ إِيَّاكَ أَنْ تُفْتِيَ النَّاسَ بِرَأْيِكَ أَوْ تَدِينَ بِمَا لا تَعْلَمُ

ترجمه: ابن حجاج گوید حضرت صادق بمن فرمود: از دو صفت بپرهیز كه هر كس هلاك شد از آن جهت بود: بپرهیز از این که طبق رأى و نظر خویش بمردم فتوى دهى یا به آنچه نمى‌دانى عقیده دینى پیدا كنى.

الحديث الثالث و هو الثامن و التسعون‏

عَنْ أَبِي‌عُبَيْدَةَ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي‌جَعْفَر (ع): مَنْ أَفْتَى النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدًى لَعَنَتْهُ مَلائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَلائِكَةُ الْعَذَابِ وَ لَحِقَهُ وِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِفُتْيَاهُ

ترجمه: امام باقر علیه السلام فرمود: هر كه ندانسته و رهبرى نشده به مردم فتوى دهد فرشتگان رحمت و فرشتگان عذاب او را لعنت كنند و گناه آن که به فتوایش عمل كند دامنگیرش شود.

شرح‏

فتوای بدون دلیل به‌خاطر حب دنیاست و اساس و ریشه هر خطایی است (رأس کل خطیئه).

ملائکه چند دسته‌اند:

1- ملائکه مهیمه 2- ملائکه جبروتی و عقول 3- ملائکه ملکوتی و ارواح 4- ملائکه مدبر طبیعت 5- ملائکه مدبر و حاکم بر نفوس 6- ملائکه رحمت در آخرت 7- ملائکه عذاب در آخرت.

مقصود از ملائکه رحمت و عذاب، از قسم چهارم به بعد است.

کسی که ملعون ملائکه رحمت قرار گیرد، مستحق اشد لعنت است.

الحديث الرابع و هو التاسع و التسعون‏

عَنْ أَبِي‌جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا عَلِمْتُمْ فَقُولُوا وَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَقُولُوا اللَّهُ أَعْلَمُ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَنْتَزِعُ (نزع: قلع، استخراج) الْآيَةَ مِنَ الْقُرْآنِ يَخِرُّ (خرّ: سقط) فِيهَا أَبْعَدَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ

ترجمه: امام باقر علیه السلام فرمود: آنچه مى‌دانید بگوئید و آنچه نمى‌دانید بگوئید خدا داناتر است. همانا مرد آیه‌اى از قرآن بیرون مى‌كشد (تا بدلخواه خویش تفسیر كند و دلیل مدعاى باطل خویش سازد) از این رو به‌فاصله‌اى دورتر از میان آسمان و زمین سرنگون گردد. (یا از معنى حقیقى آیه به این مسافت دور شود).

الحديث الخامس و هو المائة

عَنْ أَبِي‌عَبْدِاللَّهِ ع قَالَ لِلْعَالِمِ إِذَا سُئِلَ عَنْ شَئ وَ هُوَ لا يَعْلَمُهُ أَنْ يَقُولَ اللَّهُ أَعْلَمُ وَ لَيْسَ لِغَيْرِ الْعَالِمِ أَنْ يَقُولَ ذَلِكَ

ترجمه: براى عالم رواست كه چون از او سؤالى شود كه نداند گوید: خدا داناتر است ولى براى غیر عالم شایسته نیست كه چنین گوید (بلكه او باید صریحاً بگوید نمیدانم و اگر او بگوید خدا داناتر است روا نیست (معنى تضمنى این جمله آن است که من دانایم اما خدا داناتر است).

الحديث السادس و هو الواحد و المائة

عَنْ أَبِي‌عَبْدِاللَّهِ ع قَالَ إِذَا سُئِلَ الرَّجُلُ‏ مِنْكُمْ عَمَّا لايَعْلَمُ فَلْيَقُلْ لاأَدْرِي وَ لايَقُلْ اللَّهُ أَعْلَمُ فَيُوقِعَ فِي قَلْبِ صَاحِبِهِ شَكّاً وَ إِذَا قَالَ الْمَسْئُولُ لاأَدْرِي فَلايَتَّهِمُهُ السَّائِلُ

ترجمه: امام صادق علیه السلام فرمود: چون مردى از شما را از آنچه نداند پرسند بگوید نمیدانم و نگوید خدا بهتر می‌داند تا در دل رفیعش شكى اندازد و اگر كسی که از او سؤال مى‌شود بگوید نمیدانم سائل او را متهم نكند.

شرح‏

لااعلم، نشان‌دهنده درجه‌ای از علم است یا مخاطب گمان علم می‌برد.

اما لاادری نشان علم نیست و مخاطب گمان علم نمی‌برد.

حدیث شریف پنجم دو حدیث چهار و شش را تبیین می‌کند.

الحديث السابع و هو الثانى و المائة

عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَعْيَنَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَاجَعْفَرٍ ع مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ أَنْ يَقُولُوا مَا يَعْلَمُونَ وَ يَقِفُوا عِنْدَ مَا لا يَعْلَمُونَ

ترجمه: زوارة گوید از امام باقر علیه السلام پرسیدم: حق خدا بر بندگان چیست؟ فرمود آنچه مى‌دانند بگویند و از آنچه نمى‌دانند بازایستند.

الحديث الثامن و هو الثالث و المائة

عَنْ أَبِي‌عَبْدِاللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ اللَّهَ خَصَّ عِبَادَهُ بِآيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِهِ أَنْ لا يَقُولُوا حَتَّى يَعْلَمُوا وَ لا يَرُدُّوا مَا لَمْ يَعْلَمُوا وَ قَالَ: عَزَّ وَ جَلَّ أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثاقُ الْكِتابِ أَنْ لا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلا الْحَقَّ (اعراف، 169) وَ قَالَ: بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ‏(يونس، 39)

ترجمه: امام صادق علیه السلام فرمود: خدا بندگان (پیرو قرآن) خود را بدو آیه از كتابش تخصیص داده است درباره این که تا ندانند نگویند و تا آنجا كه می‌دانند پرسنده را رد نكنند (با قول قائلى از روى نادانستن رد نكنند). خداى عزوجل فرماید (29 سوره 7) مگر از ایشان در كتاب آسمانى پیمان نگرفتیم كه جز حق بر خدا نگویند (یعنى بر خدا دروغ نبندند) و فرموده است (40 سوره 10) بلكه چیزى را كه به علم آن نرسیده اند و از تأویل آن خبر ندارند تكذیب كردند.

شرح‏

وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى‏ عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِآياتِهِ إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ (انعام، 21)

وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ (مائدة، 44)

مقصود از آيتين، دو نوع یا دو جنس است نه دو عدد.

الحديث التاسع و هو الرابع و المائة

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ عَمِلَ بِالْمَقَايِيسِ فَقَدْ هَلَكَ وَ أَهْلَكَ وَ مَنْ أَفْتَى النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ هُوَ لا يَعْلَمُ النَّاسِخَ مِنَ الْمَنْسُوخِ وَ الْمُحْكَمَ مِنَ الْمُتَشَابِهِ فَقَدْ هَلَكَ وَ أَهْلَكَ

ترجمه: ابن شبرمه گوید حدیثى از امام صادق علیه السلام شنیده‌ام كه هر گاه یادم مى‌آید نزدیك است دلم شكافته شود فرمود: خبر داد مرا پدرم از جدم تا برسد به رسول خدا ابن شبرمه گوید بخدا سوگند كه نه پدرش بر جدش دروغ بست و نه جدش به‌رسول خدا كه رسول خدا(ص) فرمود هر كه به قیاس‌ها عمل كند خودش سخت هلاك شده و مردم را هلاك كرده است و كسى كه ندانسته فتوى دهد و او ناسخ را از منسوخ و محكم را از متشابه تشخیص ندهد سخت هلاك شده و هلاك كرده است.

شرح‏

مقصود از قیاس، قیاس فقهی و تمثیل منطقی است نه قیاس منطقی

تمثيل: اثبات الحكم فى جزئى لثبوته فى جزئى اخر لمعنى مشترك بينهما

اقسام قیاس:

1- برهین مولف از یقینیات (بِالْحِكْمَةِ)

2- خطابه مولف از مظنونات (الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ)

3- جدل مولف از مشهورات و مسلمات(جادِلْهُمْ)

ادْعُ إِلى‏ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ (النحل- 125).

4- شعر مؤلف از تخييلات (قياس سفسطى)

5- مغالطة مؤلف از مشبهة باليقينيات او الجدليات (مشاغبه)
 
< بعد   قبل >

Copyright © 2008 Tahour.net . All rights reserved.

کلیه حقوق برای پایگاه اطلاع رسانی طهور محفوظ می باشد. استفاده از مطالب تنها با ذکر نام و پیوند منبع مجاز است.