ابدی بودن احکام دین اسلام
22 دي 1397

الحديث التاسع عشر و هو الخامس و السبعون و المائة

عَنْ زُرَارَةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْحَلالِ وَ الْحَرَامِ فَقَالَ حَلالُ مُحَمَّدٍ حَلالٌ أَبَداً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ حَرَامُهُ حَرَامٌ أَبَداً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لا يَكُونُ غَيْرُهُ وَ لا يَجِي‏ءُ غَيْرُهُ وَ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ ع مَا أَحَدٌ ابْتَدَعَ بِدْعَةً إِلا تَرَكَ بِهَا سُنَّةً

ترجمه: زرارة گوید از امام صادق علیه السلام راجع به حلال و حرام پرسیدم فرمود: حلال محمد همیشه تا روز قیامت حلال است و حرامش همیشه تا روز قیامت حرام، غیر حكم او حكمى نیست و جز او پیغمبرى نیاید و على علیه السلام فرمود هیچ كس بدعتى ننهاد جز آنكه به سبب آن سنتى را ترك كرد.

شرح

از ظاهر حدیث شریف ‏نکاتی فهمیده می‌شود که جای تامل دارد:

1- حلال و حرام پیامبر نسخ نمی‌شود و روایات منقول از ائمه (ع) ناسخ آن‌ها نیست.

2- در میان احکام نبوی، حکم عصری و نسبی وجود ندارد.

3- احکام نبوی، مخصص عقلی متصل و منفصل ندارد.

4- تغییرات ناظر به زندگی شخصی و اجتماعی انسان و نیز اشیاء مربوط به آن، آن اندازه نیست که مستلزم تغییر در احکام باشد.

5- یا ضرورت‌های خاص زمان و مکان قابل توجه نیست تا سبب تغییر در احکام شود و یا چنین تغییراتی که به ضرورت می‌انجامد تخصصا خارج از مدلول این حدیث شریف است.

به‌نظر می‌رسد که به چنین لوازمی نمی‌توان ملتزم شد.

در این صورت حدیث شریف ناظر به عدم جواز ایجاد تغییر در احکام بر اساس فهم عرفی، قیاس، استحسان و مانند آن است نه تغییرات مبتنی بر عقل و علم.