مصداق اسماء الله و نقش آن‌ها در استکمال انسان
26 فروردين 1398

الحديث الرابع و هو الثالث و الخمسون و ثلاث مائة

عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي‌عَبْدِاللَّهِ(ع) فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها، قَالَ: نَحْنُ وَ اللَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى الَّتِي لا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ عَمَلًا إِلا بِمَعْرِفَتِنَا.

ترجمه: و آن حضرت درباره قول خداى عزوجل «خدا را نام‌هاى نیكوست او را با آن‌ها بخوانید» فرمود: سوگند به خدا مائیم آن نام‌هاى نیكو كه خدا عملى را از بندگان نپذیرد مگر آن‌كه با معرفت ما باشد، (به دستور و راهنمائى ما باشد).

شرح

شرح اسم در بَابُ حُدُوثِ الْأَسْمَاءِ، (باب پانزدهم از كتاب التوحيد، حديث اول که حدیث سیصد و دو است( گذشت.

1- ممكنات، مظاهر اسماء الله هستند و اطلاق اسم بر مظاهر اسماء امری متعارف است.

انسان کامل مانند الله تعالی مشتمل بر همه معانی اسماء حق تعالی است و مظهر اسم اعظم است.

اطلاق اسم بر مظهر اسم امری متعارف است. پس آن حضرات اسماء حسنی و اسم اعظم حق تعالی هستند.

2- پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌سلم اولین مرتبه از تعینات وجود حق تعالی است و و اهل بیت او (ع) تعینات تابع تعین اول هستند. اولین تعین اسم اعظم است و سایر تعینات، اسماء حسنی است.

شناخت مرتبه ذات حق تعالی ممکن نیست و او نه معروف کسی جز خود است و نه معبود کسی. تنها شناخت متعلق به حق تعالی شناخت تعینات وجودی اوست.

هدف از آفرینش شناخت تعینات اوست و چون تعینات وجودی او، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌سلم و اهل بیت او هستند، شناخت آن‌ها واجب است.

اگر چه همه عقول و ملائکه، اسم یا مظهر اسماء حق تعالی هستند، ولی اهل بیت (ع) اسم جامع حق تعالی هستند و از این جهت بر دیگر اسماء احاطه دارند.

مظهر اسم قدوس و سبوح: ملائكه.

مظهر اسم عليم و قاهر: عقول

مظهر اسم مدبر: نفوس

مظهر اسم جبار و منتقم: ملائكه عذاب

مظهر اسم مضل و مغوى: شياطين

مظهر اسم مهلك و مميت: عزرائيل و ملك الموت

مظهر اسم محيى و باعث: اسرافيل

مظهر اسم الله: انسان كامل و خليفة الله در زمین

علت تاکید بر مطلب با قسم، پیچیده و ژرف و بعید بودن آن برای اذهان خواص است.

الَّتِي لا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ عَمَلًا إِلا بِمَعْرِفَتِنَا

عبادت آن‌گاه صحیح و پذیرفته است که مسبوق به معرفت معبود باشد. بلکه عبادت بدون معرفت، مجموعه حرکات و سکنات و افعال است و حیثیت عبادت ندارد. معرفت معبود متوقف بر علم به اسماء او یعنی معرفت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌سلم و اهل بیت اوست.